İstisna belgesi başvurusu: adım adım ve süre yönetimi

Yirmi yıllık yurt dışı gelir istisnası otomatik işlemiyor. Talep edilmesi gereken bir hak ve talep süresi kaçırıldığında geri kazanılmıyor.

Bu yazı başvuru sürecini ve süre yönetimini anlatıyor.

Süre kuralı

İstisnadan yararlanmak isteyenler, yerleşmiş sayıldıkları takvim yılının sonuna kadar bağlı bulundukları vergi dairesine başvurup EK-1'de yer alan "Yurt Dışından Elde Edilen Kazanç ve İratlar İçin İstisna Belgesi"ni almak zorunda.

Takvim yılının son iki ayında yerleşenler için süre, takip eden yılın Şubat ayı sonuna kadar uzuyor.

Süresinde başvurmayanlar istisnadan yararlanamıyor.

Vergi dairesi neyi kontrol ediyor

Başvuru sonrasında üç unsur inceleniyor:

Son üç takvim yılında Türkiye'de ikametgâh ve vergi mükellefiyeti bulunup bulunmadığı. Kişinin Türkiye'de yerleşmiş sayılıp sayılmadığı. Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı.

Üçü de doğrulandığında istisna belgesi düzenleniyor.

Doğru sıra

Süreç başvuruyla başlamıyor, yerleşimle başlıyor. İstisnanın ön şartı Türkiye'de yerleşmiş sayılmak, dolayısıyla önce o statünün oluşması gerekiyor.

1. Yerleşim adımları. İkamet izni, adres kaydı ve fiili yerleşim. GVK madde 4 uyarınca ikametgâhı Türkiye'de bulunanlar ile bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar yerleşmiş sayılıyor.

2. Geçmiş kayıtların incelenmesi. Son üç takvim yılında Türkiye'de ikametgâh veya mükellefiyet kaydı olup olmadığı kontrol edilmeli. Burada dar mükellefiyet nüansı önemli: yurt dışında yaşarken Türkiye'deki bir mülkün kira gelirini dar mükellef sıfatıyla beyan etmiş olmak, şarttan diskalifiye etmiyor.

3. Başvuru dosyasının hazırlanması. EK-1 formu ve destekleyici belgeler.

4. Vergi dairesine başvuru ve belgenin alınması. Aynı takvim yılı içinde tamamlanmalı.

5. Varsa varlık barışı bildirimi. Bu adım istisna belgesinden sonra veya paralelde yürütülebilir, ancak kendi iki aylık transfer süresi var.

Aralık riski

Aralık ayında yerleşip aynı ay içinde başvuru yetiştirmeye çalışmak kâğıt üzerinde mümkün ancak riskli.

Vergi dairesi işlemleri, eksik evrak talepleri ve yıl sonu yoğunluğu birkaç günü kolayca yiyor. Ayrıca kayıtların incelenmesi aşamasında geçmişe dönük bir sorun çıkarsa düzeltme için zaman kalmıyor.

Yerleşimi Kasım veya Aralık'a denk gelen kişiler için Şubat sonuna kadar uzayan süre bir güvenlik payı sağlıyor. Ancak bu payı bilinçli olarak kullanmak ile son anda ona sığınmak farklı şeyler.

Gerçekçi planlama: yerleşimi yılın ilk üç çeyreğine denk getirin, başvuruyu Ekim veya Kasım'da tamamlayın, Aralık'ı tampon olarak bırakın.

Belge alındıktan sonra

İstisna kapsamındaki yurt dışı gelirleri için yıllık beyanname verilmiyor. Türkiye kaynaklı başka bir gelir nedeniyle beyanname veriliyorsa, istisna kapsamındaki yurt dışı geliri o beyannameye dahil edilmiyor.

İstisna süresince ölüm halindeki intikallerde veraset ve intikal vergisi oranı %1 uygulanıyor.