BAE veraset rejimi: Federal Decree-Law No. 41 of 2022

BAE'de miras hukuku son yıllarda yabancı yerleşikler açısından köklü şekilde değişti. Ancak değişimin kapsamı ve sınırları çoğu kişide net değil.

Bu yazı bugünkü çerçeveyi ve hâlâ duran boşlukları anlatıyor.

Eski varsayılan

Yıllar boyunca varsayılan pozisyon şuydu: geçerli bir vasiyet yoksa yerel varlıklar Şeriat miras kurallarına göre dağıtılıyordu. Merhumun uyruğu veya inancı fark etmiyordu.

Gayrimüslim yabancılar için bu, kendi ülkelerinde beklediklerinden tamamen farklı bir sonuç doğuruyordu. Şeriat sabit paylar öngörüyor ve ortak hukuktaki tasarruf serbestisi gibi kavramlar bulunmuyor.

Ne değişti

Federal Decree-Law No. 41 of 2022 (Medeni Kişisel Statü), Şubat 2023'te yürürlüğe girdi ve gayrimüslimler için Şeriat miras prensiplerinin tamamen dışında laik bir çerçeve kurdu.

Bu düzenleme kapsamında gayrimüslimler, kendi ülke hukuklarının uygulanmasını usulüne uygun şekilde belgelemek kaydıyla talep edebiliyor.

Buna ek olarak güncellenmiş medeni statü kuralları daha net vasiyetsiz miras hükümleri getirdi. Ancak bu, kayıtlı bir vasiyetin yerini tutmuyor.

Duran boşluk: taşınmazlar

Burası kritik ve sık atlanıyor.

BAE'de bulunan taşınmazlarda usul hukuku BAE'ninki. Yabancı hukuk gayrimüslimler için prensipte veraseti yönetebilse de, tereke işlemleri ve taşınmaz devri BAE usul kurallarına tabi.

Açıkça ifade edilmiş ve usulüne uygun kayıtlı bir vasiyet yoksa yetkililer, taşınmazın devrini kolaylaştırmak için varsayılan veraset kurallarını uygulayabiliyor.

Yani "kendi ülkemin hukuku uygulanır" varsayımı, Dubai'deki bir daire söz konusu olduğunda tek başına yeterli koruma sağlamıyor.

Kayıt mekanizmaları

BAE, gayrimüslim vasiyetlerinin kaydı için tanınmış mekanizmalar kurdu: DIFC ve ADGM sistemleri ile yerel yargı makamlarının yürüttüğü kayıtlar.

DIFC Wills Service Centre, gayrimüslim yabancıların varlıklarını İngiliz ortak hukuk prensipleri altında serbestçe dağıtmasına izin veriyor. DIFC vasiyetleri Dubai ve Ras Al Khaimah varlıklarıyla sınırlı.

ADGM Wills Service ise BAE'nin tamamını kapsıyor ve ortak hukuk esnekliği sunuyor.

Dubai Law No. 2 of 2025 ile DIFC'de kayıtlı vasiyetler, Dubai Land Department ve BAE bankaları nezdinde doğrudan icra yetkisi taşıyor. Ölüm sonrası varlıkların serbest bırakılması için ek mahkeme süreci gerekmiyor.

Vakıflar: bir üst katman

Daha karmaşık portföyler için DIFC, ADGM ve RAK ICC vakıfları kullanılıyor.

Vakıflar ayrı tüzel kişiliğe sahip, ortağı yok, bir Konsey varlıkları belirlenmiş lehtarlar için yönetiyor. Zorunlu miras paylarının aşılması, varlık ayrıştırması ve şirket paylarının merkezi yönetimi için tercih ediliyor.

DIFC ve ADGM mahkemeleri, vakıfta tutulan varlıklara yabancı zorunlu miras kurallarını uygulamıyor. Yani kurucunun iradesi, aksi halde devreye girecek zorunlu paylaşım kurallarının önüne geçebiliyor.

Vakıflar ayrıca Dilek Mektubu düzenleyebiliyor, lehtar tanımında esneklik sağlıyor ve gizliliği koruyor.

Tipik bir çok katmanlı yapı şöyle kurulabiliyor: en üstte bir DIFC vakfı, altında Dubai gayrimenkulünü tutan bir ADGM özel amaçlı şirketi. Bu katmanlama farklı varlık sınıfları arasında sorumluluk koruması sağlıyor.

Şirket payları unutuluyor

Free zone veya anakara şirketindeki paylarınız da terekenizin parçası ve aynı veraset riskine tabi.

Uygun yapılandırma yoksa paylar Şeriat miras kurallarına tabi olabiliyor: kurduğunuz iş dondurulabiliyor, ihtilaf konusu olabiliyor veya işletmekle ilgilenmeyen mirasçılara geçebiliyor. Bu sırada faaliyet duruyor.

Müslümanlar için durum

Müslüman aileler için Federal Law No. 28 of 2005 (Kişisel Statü) genel olarak belirli dağıtım kurallarını zorunlu tutuyor. Planlama seçenekleri farklı ve ayrı bir uzmanlık gerektiriyor.

Türkiye tarafıyla karşılaştırma

İki ülkede varlığı olan bir aile için tablo şöyle: BAE'de kayıtlı vasiyet yoksa hesaplar ve varlıklar donma riski taşıyor, Türkiye'de ise 20 yıl istisnası süresince ölüm halindeki intikallerde veraset ve intikal vergisi oranı %1 uygulanıyor. Sağlararası bağışlar bu kapsamda değil.

Yani bir tarafta erişim riski, diğer tarafta vergi avantajı var. İkisi ayrı ayrı planlanmak zorunda ve tek bir belgeyle çözülmüyor.